Ritim ve Müzik Destek Programı
Uzm. Özlem Vural
Özel Gereksinimli Bireyler ve Anneleri için Online Destek Hizmetleri Projesi kapsamında Özel Gereksinimli bireylerle gerçekleştirilen Ritim ve Müzik Etkinlikleri Orff Schulwerk Yaklaşımı’nın temel prensiplerinden yola çıkılarak planlanmış ve bu öğrenme süreci Yaratıcı Drama Teknikleri ile de desteklenmiştir.
Orff-Schulwerk nedir?
Müzik, konuşma ve dans, insanın kendini ifade etme araçlarıdır. İster çocuk – genç, ister yaşlı, ister özel gereksinimli olsun her insanın içinde kendini sanatsal olarak ifade etme becerisi vardır. Carl Orff ve Gunild Keetman bu prensipten yola çıkarak “Orff Schulwerk” eğitim sistemi geliştirmişleridir. 1930’larda Münih’te temelleri atılmaya başlanan bu yaklaşım, 20. yüzyılın yükselen müzik pedagojisi sistemlerinden biri haline gelmiştir. Orff yaklaşımı her yaştaki insan için uygundur. Dünyada 18 aylık bebeklerle yapılanlardan tutun, huzur evindeki yaşlılarla yapılanlara kadar pek çok farklı yaş grubu ile çalışma örnekleri mevcuttur. Orff çalışmalarının içeriğinde, bedenin hareketlerle hazırlanmasından konuşmaların kullanılmasına, konuşmaların ritimlendirilmesinden bu ritimlerin müzik haline gelmesine ve bütün bu araçların bir dizi yaratıcı sürecin sonucunda oluşan sunumuna (paylaşım) kadar gelişen her aşamasında vazgeçilmez olan en önemli şey “oyun” dur. Çalışmalarda kullanılabilecek sayısız müzik ve hareket oyunları bulunmakta olup bu oyunların ders sürecinde ne zaman ve nasıl kullanılacağını dersin o günkü hedeflerine göre Orff Eğitimcisi tarafından belirlenir. Bütün bu ders süreçlerinde beynin duygusal olan sağ bölümü ile bilişsel olan sol tarafı birlikte kullanıldığı için öğrenme süreci de daha hızlı olur (http://orffmerkezi.org).
Yaratıcı Drama nedir?
Eğitimde yaratıcı drama; doğaçlama, rol oynama v.b. tiyatro ya da drama tekniklerinden yararlanılarak bir grup çalışması içinde bireylerin, bir yaşantıyı, bir olayı, bir fikri, kimi zaman bir soyut kavramı ya da bir davranışı, eski bilişsel örüntülerinin yeniden gözden geçirildiği “oyunsu” süreçlerde anlamlandırılması, canlandırılmasıdır (San, 2002). Bu canlandırma süreçleri kendiliğindenliğe (spontaniteye), şimdi ve burada ilkesine, -mış gibi yapmaya dayalıdır ve yaratıcı drama, oyunun genel özelliklerinden doğrudan yararlanır. Yaratıcı Drama, okul öncesi yaşlardan başlayarak insanların etkileşimde bulunduğu her alanda yöntem ve/ya araç olarak kullanılabilmektedir (http://istanbuldrama.org).
Program İçeriği
Orff Schulwerk’in ve Yaratıcı Draman’nın oyunsu süreçleriyle beslenen bu program içeriği hazırlanırken, hem gençlerin ilgisini canlı tutabilecek temalar olmasına, hem çevrelerinde deneyimledikleri günlük yaşantılarından yola çıkılmasına, hem de programın yürütüldüğü zamandaki Belirli Gün ve Haftalar’a dikkat edilmiş, bu kapsamda Cumhuriyet, Cadılar Bayramı, kediler, kuklalar gibi konulardan yola çıkılarak program hazırlanmıştır. Program süresince gençlerin ders saatleri dışında da programın içinde kendilerini hissetmeleri ve müzikal gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla haftalık temalarla bağlantılı videolar, şarkılar paylaşılmış; evlerinde bulunan artık materyalleri kullanarak ritmik enstrümanlar yapmaları sağlanmış ve bu enstrümanlar derslerde kullanılmıştır.
Deneyimler
Yaklaşık 15 yıldır Orff Schulwerk ile ilgili ulusal ve uluslararası bir çok seminere katıldım. Bu süreç öncelikle kendimi keşfetme yolculuğumdu… Kendimi keşfetme yolculuğumda öğrendiklerimi öncelikle okul öncesi dönem çocuklarıyla deneyimleme fırsatım olmuştu, ardından Orff Merkezi Türkiye’nin gerçekleştirdiği Seviye Kurslarını da tamamladıktan sonrada çeşitli üniversitelerde, kongrelerde ve görev yaptığım üniversitede yetişkinlerle çalışmıştım. Ancak bu projede yardımcı personel olarak görev alana kadar hiç özel gereksinimli bireylerle kendimi deneyimleme şansım olmamıştı. Projenin başlangıcında eğitim sürecinde nasıl bir didaktik indirgeme yapabileceğim ile ilgili kaygılarım olsa da tanıştığım gençler bu kaygılarımı daha ilk dersten sildiler. Birbirimizden öğrendiğimiz, pandemi dolayısıyla kendimizi kabuklarımıza çektiğimiz bu süreçte, bilgisayar ekranında da olsa bir nebze ‘birlikte’ olmanın tadını çıkararak neşe dolu 12 haftayı paylaştık.
Kaynakça:
San, İ. (2002). Eğitimde Yaratıcı Drama, Yaratıcı Drama, 1985–1995, Yazılar, (1. cilt). Ankara: Naturel Yayıncılık.